İçeriğe geç

Miras Hukuku

İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası: Şartları, Süreci, Satış ve Yargıtay Kararları

Av. Aziz Can YILDIZYayın tarihi: Güncelleme:

El sıkışan iki kişi, iki küçük ev maketi, hâkim tokmağı, açık kitap ve adalet terazisi
İçindekiler28 başlık

Özellikle miras yoluyla bir taşınmazın birden fazla kişiye ait olması, edinilen ev, arsa, tarla ve iş yerlerinde zamanla ciddi uyuşmazlıklara neden olabilir. Paydaşlardan biri taşınmazın satılmasını isterken diğeri aileden kalan eve manevi anlam yüklediği için elden çıkmasını istemeyebilir. Bir hissedar taşınmazı tek başına kullanırken diğerleri bundan yararlanamayabilir. Kimi zaman da taşınmazın nasıl değerlendirileceği, kiraya verileceği veya satılacağı konusunda ortak bir karar alınamaz.

Miras hukuku ve gayrimenkul hukuku alanlarında sık karşılaşılan bu tür uyuşmazlıklarda başvurulan hukuki yol, uygulamada izale-i şuyu davası olarak bilinen ortaklığın giderilmesi davasıdır. Bu dava, paylı veya elbirliği mülkiyetine konu bir mal üzerindeki birlikte mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesini amaçlar. Davanın sonucunda taşınmazın aynen bölünmesine, kat mülkiyetine geçirilerek bağımsız bölümlerin paydaşlara özgülenmesine veya satış bedelinin hak sahipleri arasında paylaştırılması yönünde kararlar verilebilir.

Ancak ortaklığın giderilmesi davası her durumda taşınmazın açık artırmayla satılması anlamını taşımaz. Mahkemenin öncelikle aynen taksim olanağını değerlendirmesi, taşınmaz üzerinde kat mülkiyeti kurulmasının mümkün olup olmadığını araştırması ve satışın zorunlu hâle gelip gelmediğini belirlemesi gerekir. Bu inceleme yapılmadan doğrudan satış kararı verilmesi, kanun yolu aşamasında kararın bozulmasına neden olabilir.

Üstelik ortaklığın giderilmesi satışları bakımından 2026 yılında yapılan önemli kanun değişikliğine göre belirli koşulları taşıyan, miras yoluyla edinilmiş taşınmazlarda ilk artırmanın yalnızca malik mirasçılar arasında yapılması öngörülmüştür. Aynı değişiklikle artırmaya katılan paydaşların teminat muafiyeti kaldırılmış ve ihale bedelini süresinde yatırmayan alıcılar bakımından yeni yaptırımlar getirilmiştir.

Bu makalede izale-i şuyu davasının hukuki dayanakları, dava şartları, yargılama aşamaları, aynen taksim ve satış yöntemleri, hissedarların hakları, muhdesat uyuşmazlıkları, satış bedelinin dağıtılması ve güncel Yargıtay uygulaması ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

İzale-i Şuyu Nedir? Ortaklığın Giderilmesi Ne Anlama Gelir?

İzale-i şuyu, birden fazla kişinin aynı mal üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyetine sahip olması nedeniyle ortaya çıkan birlikte mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesini ifade eder. Güncel mevzuatta, yargı kararlarında ve doktrinde bu dava, ortaklığın giderilmesi veya paydaşlığın giderilmesi davası olarak adlandırılır.

Türk Medeni Kanunu’nun 698. maddesi, paylı mülkiyette her paydaşa kural olarak paylaşmayı isteme hakkı tanır. Bu hak, diğer paydaşların onayına bağlı değildir. Dolayısıyla taşınmazın satılmasını istemeyen hissedarların bulunması, tek başına ortaklığın giderilmesi davası açılmasına engel oluşturmaz. Bir örnek vermek gerekirse dört kardeşe miras kalan bir evin kardeşlerden yalnızca biri tarafından satışa çıkarılmasının istenmesi mümkündür. Diğer kardeşlerin taşınmazı aileden kalan bir mal olarak muhafaza etmek istemesi, davacının kanundan doğan paylaşma hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmamaktadır.

Mahkeme, ortaklığın hangi yöntemle sona erdirileceğini değerlendirir. Taşınmazın bölünmesi mümkünse aynen taksim yoluna gidilebileceği gibi bölünme mümkün değilse veya önemli değer kaybına neden olacaksa satış suretiyle ortaklığın giderilmesine mahkemece karar verilebilir. Üzerinde bina bulunan ve kat mülkiyetine elverişli taşınmazlarda ise bağımsız bölümlerin paydaşlara özgülenmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

İzale-i Şuyu Davasının Hukuki Dayanağı

Ortaklığın giderilmesine ilişkin temel düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 698 ve 699. maddelerinde yer alır.

TMK m. 698, paylaşmayı isteme hakkını ve bu hakkın hangi durumlarda sınırlandırılabileceğini düzenler. Buna göre:

  • Her paydaş, hukuki bir engel bulunmadığı sürece paylaşma isteyebilir.

  • Paylaşma hakkı hukuki işlemle en fazla on yıl süreyle sınırlandırılabilir.

  • Taşınmazlarda paylaşmanın ertelenmesine ilişkin sözleşmenin resmî şekilde yapılması gerekir.

  • Paylaşma, malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması nedeniyle ortaklığın devamı zorunluysa istenemez.

  • Paylaşma talebi uygun olmayan zamanda ileri sürülemez.

TMK m. 699 ise paylaşmanın nasıl gerçekleştirileceğini düzenler. Paylaşma aynen bölüşme veya malın satılarak bedelinin paydaşlar arasında dağıtılması yoluyla yapılabilir. Malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesi mümkün değilse satış yoluna başvurulabilir.

Ortaklığın giderilmesi davası iki taraflı ve kendine özgü bir dava niteliğindedir. Davayı açan paydaş kadar davalı paydaşlar da kararın sonucundan etkilenir. Bu nedenle mahkemenin vereceği karar, bütün hak sahiplerinin hukuki durumunu kapsayacak şekilde kurulmalıdır.

Paylı Mülkiyet ile Elbirliği Mülkiyeti Arasındaki Fark

Ortaklığın giderilmesi davasında mülkiyet türünün doğru belirlenmesi önemlidir. Çünkü satış bedelinin dağıtılması, paydaşların hakları ve taraf teşkili bakımından paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti arasında farklılıklar bulunmaktadır.

Paylı mülkiyette birden fazla kişi, maddi olarak bölünmemiş bir malın tamamına belirli paylarla malik olur. Her paydaşın mülkiyet payı tapu sicilinde gösterilir. Örneğin bir taşınmazın yarısı bir kişiye, dörtte biri diğer kişiye, kalan dörtte biri ise üçüncü kişiye ait olabilir.

Elbirliği mülkiyetinde ise ortakların belirlenmiş bağımsız payları bulunmaz. Ortaklar, malın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidir. Miras ortaklığı, elbirliği mülkiyetinin en sık karşılaşılan örneklerinden biridir.

Miras bırakanın vefatıyla birlikte tereke üzerinde mirasçıların elbirliği mülkiyet hakkı doğabilir. Bu durumda mirasçıların hakları, mirasçılık belgesi ve miras hukuku hükümleri çerçevesinde belirlenir.

Bir taşınmazda hem paylı hem elbirliği mülkiyeti bulunması da mümkündür. Örneğin taşınmazın bir bölümü doğrudan belirli paydaşlara aitken diğer bölümünde vefat eden bir paydaşın mirasçıları elbirliği hâlinde hak sahibi olabilir. Bu ayrım, mahkeme kararında satış bedelinin hangi oranlarda dağıtılacağının açıkça gösterilmesi bakımından önem taşır.

İzale-i Şuyu Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Ortaklığın giderilmesi davası en sık miras kalan taşınmazlarda gündeme gelir. Bununla birlikte dava yalnızca miras uyuşmazlıklarına özgü değildir. Birden fazla kişinin birlikte satın aldığı veya farklı bir hukuki işlem sonucunda ortak mülkiyetine geçen mallar bakımından da açılabilir.

Örneğin:

  • Mirasçılar arasında ev, arsa veya tarla paylaşımı konusunda anlaşma sağlanamaması,

  • Paydaşların taşınmazı birlikte kullanamaması,

  • Bir paydaşın diğerlerinin taşınmazdan yararlanmasına engel olması,

  • Taşınmazın satılması veya kiraya verilmesi konusunda uyuşmazlık yaşanması,

  • Ortak malın ekonomik değerinden yararlanılamaması,

  • Paydaşlardan birinin ortak mülkiyet ilişkisini sürdürmek istememesi,

  • Birlikte satın alınan taşınmazın paylaşılması konusunda anlaşmazlık çıkması, ortaklığın giderilmesi davasına konu olabilir.

Burada önemli olan, taşınmazın hangi yolla edinildiğinden ziyade paylı veya elbirliği mülkiyeti ilişkisinin bulunması ve paylaşma hakkının kullanılmasına engel bir hukuki durumun mevcut olup olmadığıdır.

İzale-i Şuyu Davasını Kimler Açabilir? Diğer Hissedarların Onayı Gerekir mi?

Ortaklığın giderilmesini isteme hakkı, kural olarak paydaşların her birine tanınmıştır. Paydaşlardan biri, diğer hissedarların onayını almasına gerek olmadan dava açabilir. Davacının taşınmazda çoğunluk payına sahip olması gibi bir şart öngörülmemiştir. Küçük bir paya sahip olan hissedarın dahi kanuni koşullar çerçevesinde ortaklığın giderilmesini talep etme hakkı vardır. Diğer paydaşların satışa karşı çıkması veya taşınmazı elden çıkarmak istememesi, tek başına davanın reddedilmesine olanak vermez. Bununla birlikte davalıların hukuken geçerli itirazları varsa mahkeme bunları değerlendirmelidir.

Bu duruma örnek olarak taşınmazın aynen taksiminin mümkün olması, geçerli bir paylaşmayı erteleme sözleşmesinin bulunması, mülkiyet durumunu etkileyen başka bir davanın devam etmesi veya paylaşmanın uygun olmayan zamanda istenmesi verilebilir.

İzale-i Şuyu Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Bu görev, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 4. maddesinden kaynaklanır.

Taşınmazın aynına ilişkin ortaklığın giderilmesi davalarında yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. HMK m. 12’de düzenlenen kesin yetki kuralı bu davalar bakımından dikkate alınır. Ankara’nın Çankaya ilçesinde bulunan bir taşınmazın ortaklığının giderilmesi isteniyorsa dava, taşınmazın bulunduğu yer itibarıyla yetkili Ankara Sulh Hukuk Mahkemesinde açılmalıdır.

Birden fazla taşınmazın aynı dava kapsamında paylaşılması isteniyorsa taşınmazların bulunduğu yer ve HMK’nın taşınmazın aynından doğan davalara ilişkin yetki hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Dava açılmadan önce taşınmazın güncel tapu kaydının, ada ve parsel bilgilerinin, malik listesinin ve varsa mirasçılık belgelerinin kontrol edilmesi gerekir.

İzale-i Şuyu Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu düzenleme, 7445 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen 18/B maddesinde yer almaktadır. 7445 sayılı Kanun 5 Nisan 2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış; ortaklığın giderilmesine ilişkin dava şartı arabuluculuk düzenlemesi 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre taşınır ve taşınmaz malların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuk süreci tamamlanmalıdır.

Arabuluculuk görüşmelerinde paydaşlar şu konularda anlaşabilir:

  • Taşınmazın paydaşlardan birine bırakılması,

  • Bir paydaşın diğerlerinin paylarını satın alması,

  • Taşınmazın birlikte satılması,

  • Taşınmazın aynen taksim edilmesi,

  • Birden fazla malın farklı paydaşlara özgülenmesi,

  • Paylar arasında değer farkı bulunması hâlinde denkleştirme bedeli ödenmesi.

Taraflar anlaşmaya varırsa anlaşmanın taşınmaz devri ve tapu işlemleri bakımından geçerli şekilde uygulanması gerekir. Taşınmazın mülkiyetinin devrine ilişkin anlaşmalarda resmî şekil ve 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesindeki özel hükümler gözetilmelidir.

Anlaşma sağlanamazsa arabulucu tarafından son tutanak düzenlenir ve dava açılırken bu tutanak dilekçeye eklenmek suretiyle dava açılır. Arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret sonucunu doğurabilir.

İzale-i Şuyu Davası Nasıl Açılır?

Ortaklığın giderilmesi davasında doğru hazırlanmış bir dava dilekçesi ve eksiksiz taraf teşkili, yargılamanın gereksiz yere uzamasını önler. Dava açılmadan önce tapu kayıtları incelenerek bütün paydaşlar belirlenmeli ve taşınmaz üzerindeki takyidatlar kontrol edilmelidir. Takyidat; haciz, ipotek, intifa hakkı, ihtiyati tedbir, şerh ve taşınmaz üzerindeki diğer sınırlayıcı kayıtları ifade eder.

Davanın temel aşamaları şöyledir:

  1. Taşınmazın güncel tapu kaydının alınması.

  2. Bütün paydaşların ve varsa mirasçıların belirlenmesi.

  3. Mirasçılık belgelerinin temin edilmesi.

  4. Taşınmaz üzerindeki takyidatların incelenmesi.

  5. Zorunlu arabuluculuk başvurusunun yapılması.

  6. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın alınması.

  7. Görevli ve yetkili sulh hukuk mahkemesinde dava açılması.

  8. Bütün paydaşlara usulüne uygun tebligat yapılması.

  9. Taşınmazın aynen taksim ve kat mülkiyetine elverişli olup olmadığının araştırılması.

  10. Keşif ve bilirkişi incelemesinin gerçekleştirilmesi.

  11. Ortaklığın aynen taksim veya satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi.

  12. Kararın kesinleşmesi.

  13. Satış kararı verilmişse satış işlemlerinin yürütülmesi ve bedelin dağıtılması.

Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Dava dilekçesinde davacı ve davalıların kimlik ve adres bilgileri, taşınmazın bulunduğu yer, ada ve parsel numarası, tapudaki pay oranları ve mülkiyet ilişkisi açıkça gösterilmelidir. Bunun yanında davacının ortaklığın giderilmesine ilişkin talebi, aynen taksim mümkün değilse satış suretiyle ortaklığın giderilmesi istemi, deliller ve hukuki sebepler belirtilmelidir. Arabuluculuk son tutanağı da dilekçeye eklenmelidir.

Taşınmaz üzerinde bina bulunuyorsa kat mülkiyetine geçiş olanağının araştırılması talep edilebilir. Tarımsal arazilerde ise ilgili tarım mevzuatının dikkate alınması gerekir. Dilekçede yalnızca satış talep edilmesi yerine, somut olayda mümkünse aynen taksim ve kat mülkiyetine geçiş ihtimallerinin de değerlendirilmesi istenmelidir.

İzale-i Şuyu Davasında Bütün Hissedarların Davada Yer Alması Zorunlu mudur?

Ortaklığın giderilmesi davasında bütün paydaşların davada taraf olarak bulunması gerekir. Bu zorunluluk, mahkemenin vereceği kararın bütün paydaşların mülkiyet hakkını etkilemesinden yani davanın iki taraflı niteliğinden kaynaklanır.

Tapuda malik görünen bir kişinin davada taraf gösterilmemesi veya vefat eden paydaşın mirasçılarının belirlenmemesi, taraf teşkilinin eksik kalmasına neden olur. Mahkeme bu eksikliği re ’sen dikkate almalıdır. Paydaşlardan biri dava devam ederken vefat ederse mirasçılık belgesi alınmalı ve mirasçıların davaya katılması sağlanmalıdır. Tapu kaydındaki isim ile mirasçılık belgesindeki kişinin aynı kişi olup olmadığı konusunda tereddüt varsa isim düzeltme veya mirasçılık ilişkisinin belirlenmesine yönelik işlemler de gerekebilir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 08.12.2005 tarihli, 2005/9778 E. ve 2005/11323 K. sayılı kararında, ortaklığın giderilmesi davasında bütün paydaşların yer almasının zorunlu olduğu; paydaşlardan birinin ölmesi hâlinde mirasçılarının mirasçılık belgesine göre davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle dava açılmadan önce yalnızca davacı ve davalı olarak düşünülen kişilerin değil, yapılan tapu kaydı incelemesinden malik olduğu anlaşılan herkesin davaya taraf olarak dahil edilmesi gerekir.

İzale-i Şuyu Davasında Aynen Taksim Nedir?

Aynen taksim, ortaklığa konu malın fiziksel olarak bölünerek her paydaşa payı oranında bağımsız bir bölüm veya parça verilmesidir. Türk Medeni Kanunu’nun 699. maddesi uyarınca mahkeme, paylaşma yöntemini belirlerken aynen bölüşme olanağını değerlendirmelidir. Bölünen parçaların değerleri birbirine eşit değilse eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme yapılabilir. Aynen taksim için taşınmazın yalnızca fiziksel olarak bölünebilir olması yeterli değildir. Bölünmenin imar mevzuatına, kadastro kurallarına ve taşınmazın niteliğine ilişkin özel düzenlemelere uygun olması gerekir.

Aynen taksim değerlendirmesinde özellikle şu hususlar incelenir:

  • Taşınmazın yüzölçümü ve geometrik yapısı,

  • Paydaş sayısı ve pay oranları,

  • İmar planı ve asgari parsel büyüklüğü koşulları,

  • Tarımsal arazi mevzuatındaki bölünme sınırlamaları,

  • Bölünme sonucunda ortaya çıkacak parçaların ekonomik değeri,

  • Bölünmenin taşınmazda önemli bir değer kaybına neden olup olmayacağı,

  • Her paydaşa payı oranında değer verilip verilemeyeceği.

Örneğin 3.000 m² büyüklüğündeki bir arsanın üç eşit parçaya ayrılması fiziksel olarak mümkün görünse bile imar mevzuatı bu büyüklükte parsel oluşturulmasına izin vermiyorsa aynen taksim gerçekleştirilemeyebilir.

Aynı şekilde, bir dairenin paydaş sayısına göre fiziksel olarak bölünmesi her zaman mümkün değildir. Ancak taşınmaz üzerinde birden fazla bağımsız bölüm bulunuyorsa mahkemenin kat mülkiyetine geçiş yoluyla paylaşım ihtimalini ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Aynen Taksim Mümkün Değilse Ne Olur?

Taşınmazın hukuken veya fiilen bölünmesi mümkün değilse ya da bölünme önemli değer kaybına yol açacaksa satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilebilir.

Ancak mahkeme yalnızca taşınmazın bölünemeyeceği yönünde genel bir değerlendirmeyle yetinmemelidir. İmar durumu, yüzölçümü, kullanım biçimi ve teknik koşullar araştırılmalıdır. Tarımsal arazilerde ilgili idarenin görüşü alınmalı, gerektiğinde teknik ifraz projesi hazırlatılarak değerlendirme yapılmalıdır.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 05.04.2010 tarihli, 2009/11775 E. ve 2010/3836 K. sayılı kararında tarımsal arazinin aynen taksimi değerlendirilirken önce arazinin tarımsal niteliğinin ve bölünme koşullarının ilgili idareden sorulması gerektiği belirtilmiştir. İfraz projesinin hazırlanması ve yetkili idarenin onayının alınması sağlanmadan aynen taksim hakkında karar verilmesi doğru bulunmamıştır. Bu karar, tarla niteliğindeki taşınmazlarda yalnızca yüzölçümüne bakılarak bölünme kararı verilemeyeceğini göstermektedir.

Kat Mülkiyeti Kurularak Ortaklık Giderilebilir mi?

Üzerinde bina bulunan bir taşınmaz, kat mülkiyeti kurulmasına elverişliyse ortaklığın bağımsız bölümlerin paydaşlara özgülenmesi yoluyla giderilmesi söz konusu olabilir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 10. maddesinin son fıkrası, ortaklığın giderilmesi davalarında kat mülkiyetine geçiş yoluyla paylaşım yapılabilmesine imkân tanır. Kanunun 12. maddesinde ise kat mülkiyeti kurulması için gerekli belgeler düzenlenmiştir.

Bu yolun uygulanabilmesi için genel olarak:

  • Yapının kat mülkiyetine elverişli olması,

  • Bağımsız bölümlerin başlı başına kullanılmaya elverişli bulunması,

  • Mimari proje ve yapı kullanma izin belgesi gibi gerekli belgelerin bulunması veya kanuni koşullarla tamamlanabilmesi,

  • Bağımsız bölümlerin paydaşlara özgülenebilmesi,

  • Her paydaşa en az bir bağımsız bölüm düşmesi,

  • Bağımsız bölümlerin değerleri arasında fark varsa denkleştirme yapılabilmesi gerekir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 03.02.2025 tarihli, 2024/6220 E. ve 2025/1095 K. sayılı kararı bu konuda önemlidir. Karara konu olayda taşınmaz üzerindeki yapının kat mülkiyetine geçirilmesi ihtimali yeterince araştırılmadan satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmiştir. Yargıtay, kat mülkiyetine geçiş için gerekli koşulların ve belgelerin araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Yapının mevcut projesi, fiilî durumu, imar mevzuatına uygunluğu ve eksikliklerin giderilip giderilemeyeceği incelenmelidir.

Daire ayrıca kararında, kat mülkiyetine geçiş koşulları tamamlanabiliyorsa paydaşlara gerekli belgeleri tamamlamaları için yetki ve süre verilmesi; bağımsız bölümlerin değerleri belirlenerek paydaşlara özgülenmesi ve gerektiğinde ivaz yoluyla denkleştirme yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Bu kararın uygulamadaki önemi şudur: Üzerinde bina bulunan bir taşınmazda doğrudan satış kararı verilmeden önce kat mülkiyetine geçiş olanağı somut biçimde araştırılmalıdır.

Tarımsal Arazilerde Ortaklığın Giderilmesi

Tarımsal arazilerde ortaklığın giderilmesi, diğer taşınmazlardan farklı kurallara tabidir. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin ekonomik bütünlüğünün korunmasını ve tarımsal işletmelerin parçalanmasının önlenmesini amaçlar. Bu nedenle miras kalan bir tarlanın hissedar sayısına göre küçük parçalara ayrılması her zaman mümkün değildir. Arazinin niteliği, büyüklüğü, bulunduğu bölge, yeter gelirli tarımsal arazi ölçütleri ve asgari tarımsal arazi büyüklüğü birlikte değerlendirilmelidir.

5403 sayılı Kanun’un 8. maddesi ve ilgili hükümleri, tarımsal arazilerin bölünmesi ve miras yoluyla intikali bakımından özel sınırlamalar içerir. Kanunun 6537 sayılı Kanun’la 15.05.2014 tarihinde yapılan değişiklikleri, tarımsal arazilerin miras yoluyla devri ve ekonomik bütünlüğünün korunması bakımından önem taşımaktadır.

Tarımsal taşınmazlarda mahkeme, ilgili tarım ve orman idaresinden arazinin niteliğini ve bölünme koşullarını araştırıp teknik bilirkişiden ifraz projesi almalı ve yetkili idarenin görüşünü sormalıdır. Bu nedenle tarımsal taşınmazlarda aynen taksim talep edilirken yalnızca pay oranlarına ve yüzölçümüne dayanılması yeterli değildir. Bölünmenin 5403 sayılı Kanun’a uygun olup olmadığı belirlenmelidir.

İzale-i Şuyu Davasında Satış Suretiyle Ortaklığın Giderilmesi

Aynen taksim mümkün değilse veya taşınmazın bölünmesi önemli değer kaybına neden olacaksa mahkeme satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verebilir. Satış kararı verilmesi taşınmazın hemen satılacağı anlamına gelmez. Öncelikle kararın kesinleşmesi gerekir. Kesinleşen karar doğrultusunda satış işlemlerini, mahkemenin görevlendirdiği satış memurluğu yürütür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 322. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, paylaşma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hâllerde hâkim satış için bir memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilir.

Satış süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

  1. Ortaklığın giderilmesine ilişkin kararın kesinleşmesi.

  2. Satış dosyasının oluşturulması.

  3. Taşınmazın kıymet takdirinin yapılması.

  4. Satış şartlarının ve artırma ilanlarının hazırlanması.

  5. Elektronik satış portalında artırmanın gerçekleştirilmesi.

  6. İhale bedelinin süresinde yatırılması.

  7. İhalenin kesinleşmesi ve tescil işlemlerinin yapılması.

  8. Satış bedelinin masraflar mahsup edildikten sonra hak sahiplerine dağıtılması.

Satış işlemlerinde İİK’nın artırma, kıymet takdiri, elektronik satış ve ihalenin feshi hükümleri uygulanır.

Satış Yalnızca Hissedarlar Arasında mı Yapılır?

Türk Medeni Kanunu’nun 699. maddesinin üçüncü fıkrasına göre satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılabilmesi için bütün paydaşların rızası gerekir. Paydaşlardan biri dahi satışın yalnızca ortaklar arasında yapılmasına karşı çıkarsa, bu genel kural çerçevesinde satış herkesin katılacağı bir artırmayla gerçekleştirilir. Bu düzenleme, paydaşlardan birinin taşınmazı satın almak istemesinin tek başına yeterli olmadığını diğer bütün paydaşların da satışın yalnızca aralarında yapılmasını kabul etmesi gerektiğini gösterir.

Ancak 2026 yılında İİK m. 114’e eklenen özel hüküm, belirli miras kaynaklı taşınmazlarda ilk artırmanın kanun gereği yalnızca malik mirasçılar arasında yapılmasını öngörmektedir. Bu özel düzenlemede TMK m. 699/3’teki genel rıza şartından farklı bir sistem benimsenmiştir.

2026 Yılında İzale-i Şuyu Satışlarında Mirasçılara İlişkin Yeni Düzenleme

Ortaklığın giderilmesi satışları bakımından 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2026 yılında önemli bir değişiklik yapılmıştır. 16.07.2026 tarihinde kabul edilen ve 31.07.2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kanunun 1. maddesiyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 114. maddesinde değişiklik yapılmıştır. Yeni düzenlemeyle, bütün maliklerin mülkiyeti miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının bulunmadığı hâllerde, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmişse birinci açık artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılacağı öngörülmüştür. Bu artırma usulü bir defaya mahsus uygulanır.

Düzenlemenin uygulanabilmesi için iki temel koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir:

  • Taşınmazın bütün maliklerinin mülkiyeti miras yoluyla edinmiş olması.

  • Mirasçılar dışında üçüncü kişilerin taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının bulunmaması.

Dolayısıyla taşınmazda mirasçı olmayan bir kişinin de pay sahibi olması hâlinde bu özel artırma usulü uygulanmaz. Aynı şekilde maliklerden birinin payını miras dışında bir işlemle edinmiş olması da kanundaki koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Mirasçılar Arasında Yapılacak Birinci Artırmada Asgari Teklif Ne Kadardır?

7589 sayılı Kanun’la İİK m. 114/7-8 hükmünde de değişiklik yapılmıştır. Kapsamdaki taşınmazlarda yalnız malik mirasçılar arasında gerçekleştirilecek birinci artırmada teklifin, taşınmazın muhammen bedelinin yüzde yüzünü ve paraya çevirme ile paylaştırma masraflarını aşması gerekir. Birinci artırmada bu koşulu sağlayan teklif çıkmazsa ikinci artırma genel kurallara göre yapılır. İkinci artırmada herkes artırmaya katılabilir. Bu aşamada asgari teklif, kanunda belirtilen yüzde elli sınırı ile taşınmazla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanlı alacakların toplamından yüksek olan tutar ve masraflar dikkate alınarak belirlenir.

Muhammen bedeli 6.000.000 TL olan bir taşınmazda, özel koşulların tamamı mevcutsa birinci artırmaya yalnız malik mirasçılar katılabilir. Geçerli teklifin 6.000.000 TL’yi ve satış-paylaştırma masraflarını aşması gerekir. Bu koşul gerçekleşmezse ikinci artırma genel kurallara göre herkese açık yapılır.

Hissedarların Teminat Muafiyeti Kaldırıldı mı?

7589 sayılı Kanun yalnızca artırmaya katılabilecek kişileri değiştirmekle kalmamış, teminat düzenlemesine de müdahale etmiştir. 7343 sayılı Kanun’la 2021 yılında İİK m. 114’te düzenlenen eski hüküm, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılmak isteyen pay sahibinin ortaklık payı teminatı karşıladığı ölçüde teminattan muaf tutulmasına imkân tanıyordu. 7589 sayılı Kanun’la bu muafiyet kaldırılmıştır. Yeni düzenleme kapsamında artırmaya katılmak isteyen paydaşların da kanuni teminat koşullarını yerine getirmesi gerekir.

Bu değişiklik, özellikle taşınmazın tamamını satın almak isteyen hissedarların ihale öncesinde finansman ve teminat koşullarını değerlendirmesini zorunlu hâle getirmiştir.

İhale Bedelini Süresinde Yatırmayan Paydaşın Durumu

7589 sayılı Kanun’la İİK m. 114/7-9 hükmünde de değişiklik yapılmıştır. Ortaklığın giderilmesi satışında en yüksek teklifi veren kişi ihale bedelini süresinde yatırmazsa alınan teminat iade edilmez. Satış masrafları düşüldükten sonra kalan miktar paydaşlara payları oranında ödenir. İhale bedelini yatırmayan kişinin paydaş olması hâlinde teminatın tamamı diğer pay sahiplerine payları oranında dağıtılır. Ayrıca süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısına teklif ettiği bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası uygulanır. Bu nedenle ihaleye katılan paydaşların yalnızca teklif verebilecek durumda olmaları değil, ihaleyi kazanmaları hâlinde bedeli süresinde ödeyebilecek mali güce sahip olmaları da önem arz etmektedir.

Yeni Düzenleme Hangi Satışlara Uygulanır?

7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinde geçiş hükmü bulunmaktadır.

Buna göre İİK m. 114’te yapılan değişiklikler, yürürlük tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmaz. Bu artırmalar bakımından önceki hükümler uygulanmaya devam eder. Dolayısıyla burada belirleyici tarih, ortaklığın giderilmesi davasının açıldığı veya mahkemenin satış kararı verdiği tarih değil açık artırmanın ilan tarihi esas alınmalıdır.

31.07.2026 tarihinden önce ilanı yapılmış artırmalarda eski hükümler uygulanır. Bu tarihte veya sonrasında ilan edilen artırmalarda ise kanuni koşulların bulunması hâlinde yeni düzenleme dikkate alınır. Bu nedenle satış dosyalarında yalnızca mahkeme kararının kesinleşme tarihi değil, artırma ilanının tarihi de kontrol edilmelidir.

İzale-i Şuyu Davasında Hissedarın Alış Önceliği Var mıdır?

Ortaklığın giderilmesi davalarında en çok karıştırılan konulardan biri, hissedarın taşınmazı satın alma önceliğidir. Bir taşınmazda pay sahibi olmak, taşınmazın tamamı satışa çıkarıldığında hissedara kendiliğinden ve her durumda geçerli bir öncelikli satın alma hakkı vermez. Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesinde düzenlenen yasal önalım hakkı ile ortaklığın giderilmesi satışındaki artırmaya katılma imkânı farklı hukuki kurumlardır.

Yasal Önalım Hakkı Nedir?

Yasal önalım hakkı, paylı mülkiyete tabi taşınmazda bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşlara tanınan kanuni haktır. Bir hissedar payını dışarıdan bir kişiye satarsa diğer paydaşlar, kanuni koşullara uygun olarak önalım hakkını kullanabilir.

TMK m. 733 uyarınca önalım hakkı, satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satış tarihinden itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Önalım hakkının kullanılması için gerekli koşulların gerçekleşmesi ve süresinde dava açılması gerekir.

Ortaklığın Giderilmesi Satışında Önalım Hakkı Kullanılabilir mi?

Ortaklığın giderilmesi kararı sonucunda yapılan cebri artırma, bir paydaşın kendi payını üçüncü kişiye iradi olarak satmasıyla aynı hukuki nitelikte değildir. Bu nedenle ortaklığın giderilmesi satışındaki cebri artırma bakımından TMK m. 732’deki yasal önalım hakkı kural olarak uygulanmaz. Hissedarlar ihaleye katılabilir ve teklif verebilir. Ancak hissedar olmak, genel kural çerçevesinde kendiliğinden satın alma önceliği sağlamaz.

2026 yılında getirilen özel mirasçı artırması ise bu genel kuraldan ayrı tutulmalıdır. İİK m. 114’te belirtilen koşulları taşıyan taşınmazlarda ilk artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır. Yapılan yenilik, önalım hakkının bütün hissedarlara tanınması amacını değil, artırma usulünün belirli miras kaynaklı taşınmazlara özel bir düzenlemeyi amaçlamaktadır.

Dava Devam Ederken Hissedar Payını Üçüncü Kişiye Satarsa Ne Olur?

Dava devam ederken paylı mülkiyete tabi taşınmazdaki payın üçüncü kişiye satılması hâlinde diğer paydaşların yasal önalım hakkı gündeme gelebilir. Bu durumda pay devrinin tarihi, satışın iradi olup olmadığı, noter bildiriminin yapılıp yapılmadığı ve önalım hakkının süresinde kullanılıp kullanılmadığı incelenmelidir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 13.11.2019 tarihli, 2016/10589 E. ve 2019/7685 K. sayılı kararında, ortaklığın giderilmesi davası devam ederken paydaşlık durumunu etkileyebilecek bir tapu iptali ve tescil davasının bulunması hâlinde bu davanın sonucunun beklenmesi gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda, ortaklığın giderilmesi davası devam ederken paydaşlardan biri hakkında önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davası açılmış ve bu dava sonucunda kişinin taşınmazdaki payı sona ermiştir. Yargıtay, pay ve paydaş durumunu etkileyen bu uyuşmazlığın ortaklığın giderilmesi davası bakımından bekletici mesele yapılması gerektiğini kabul etmiştir. Bu karar, ortaklığın giderilmesi davasında taraf ve paydaşlık durumunun yargılama boyunca güncel tutulması gerektiğini göstermesi sebebiyle önemlidir.

İzale-i Şuyu Davası Nasıl Engellenir? Hissedar Satışı Durdurabilir mi?

Bir hissedarın taşınmazın satılmasını istememesi, tek başına ortaklığın giderilmesi davasının reddedilmesini sağlamaz. Ancak Türk Medeni Kanunu, paylaşma talebinin belirli koşullarda sınırlandırılmasına veya ertelenmesine imkân tanımaktadır. Davalı paydaşın savunması yalnızca satışa karşı çıkmak üzerine kurulmamalıdır. Taşınmazın hukuki durumuna, mülkiyet ilişkisine ve paylaşma hakkının kullanılmasına engel olabilecek somut koşullara dayandırılmalıdır.

Ortaklığın Devamına İlişkin Sözleşme Bulunması

TMK m. 698 uyarınca paydaşlar, ortaklığın devam etmesini kararlaştırabilir. Paylaşma hakkı hukuki işlemle en fazla on yıl süreyle sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda ortaklığın devamına ilişkin sözleşmenin resmî şekilde yapılması gerekir. Sözleşmenin tapu kütüğüne şerh edilmesi de mümkündür. Sözleşmenin bütün paydaşları bağlayıp bağlamadığı, süresi ve şekil koşulları birlikte incelenmelidir. Geçerli bir paylaşmayı erteleme sözleşmesi varsa, sözleşmenin kapsadığı süre boyunca paylaşma talebine karşı hukuki itiraz ileri sürülebilir.

Paylaşmanın Uygun Olmayan Zamanda İstenmesi

TMK m. 698, paylaşmanın uygun olmayan zamanda istenmesini engeller. Ancak bu hüküm, paydaşlardan birinin taşınmazın satılmasını istememesiyle karıştırılmamalıdır. Uygun olmayan zaman değerlendirmesinde paylaşmanın o dönemde gerçekleştirilmesinin paydaşlar bakımından doğuracağı somut zarar ve olayın özellikleri dikkate alınır. Uygun olmayan zaman, her bir paydaşın çıkarları gözetilerek mahkemece belirlenir. Mahkemeye, bu hususta TMK m. 4 hükmü doğrultusunda takdir yetkisi verilmiştir. Örnekle açıklamak gerekirse taşınmazın belirli bir ekonomik faaliyete tahsis edilmiş olması, tarımsal üretim döneminin devam etmesi veya olağanüstü koşullar nedeniyle paylaşmanın ciddi zarara yol açabilecek olması somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Bununla birlikte taşınmazın ileride daha yüksek değere ulaşacağı düşüncesi, aileden kalmış olması veya bir paydaşın taşınmazda oturması tek başına uygun olmayan zaman itirazını haklı kılmaz. Mahkeme, bu itirazı tarafların sunduğu deliller ve somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirir.

Bu bağlamda Yargıtay kararlarına göre uygun olmayan zaman kabul edilecek bazı haller sayılmıştır. Taşınmazın henüz inşaat halinde olması, dava konusu alanın kentsel dönüşüm kapsamında bulunması ve kentsel dönüşüm sürecinin devam etmesi, taşınmazı belediyeden satın alma hakkı elde edenlere taşınmazların henüz devredilmemiş olması, taşınmaz fiyatlarının büyük bir deprem sonrası aşırı derece düşmesi Yargıtay tarafından kabul edilen uygun olmayan zaman durumlarıdır.

Taşınmazın Sürekli Bir Amaca Özgülenmiş Olması

TMK m. 698’de yer alan bir diğer sınırlama, malın sürekli bir amaca özgülenmiş olmasıdır. Taşınmazın sürekli bir amaca özgülenmesi, ortaklığın devamının hukuken zorunlu olduğu durumları ifade eder. Ancak taşınmazın fiilen kullanılıyor olması veya paydaşlardan birinin burada ikamet etmesi tek başına bu sonucu doğurmaz. Özgülemenin hukuki ve fiilî koşulları birlikte incelenmelidir.

Miras Bırakanın Paylaşmayı Ertelemesi

Miras ortaklığında paylaşma talebinin sınırlandırılması, Türk Medeni Kanunu’nun mirasın paylaşılmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Miras bırakanın paylaşmayı erteleyen bir tasarrufta bulunması, bu tasarrufun kapsamı ve geçerliliği ölçüsünde sonuç doğurabilir. Ancak her sözlü beyan veya aile içi anlaşma ortaklığın giderilmesi davasını engellemez. Bu nedenle miras bırakanın vasiyetnamesi veya diğer ölüme bağlı tasarrufları incelenmeli, paylaşmanın ertelenmesine ilişkin hükmün geçerli olup olmadığı belirlenmelidir.

Geçerli Bir Miras Taksim Sözleşmesinin Bulunması

TMK m. 676 uyarınca mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır. Mirasçılar, terekeye dâhil malların nasıl paylaşılacağını kendi aralarında kararlaştırabilir. Geçerli bir paylaşma sözleşmesi bulunmasına rağmen ortaklığın giderilmesi davası açılmışsa sözleşmenin kapsamı, tarafları ve yerine getirilip getirilmediği incelenmelidir. Sözleşmenin geçerliliği ve taşınmazın tapu sicilinde yapılması gereken işlemler birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Taşınmazın Mülkiyetine İlişkin Başka Bir Davanın Bulunması

Taşınmaz hakkında tapu iptali ve tescil, mirasçılık, önalım hakkı veya başka bir mülkiyet uyuşmazlığı bulunması ortaklığın giderilmesi davasını etkileyebilir. Mahkeme, diğer davanın sonucunun pay ve paydaş durumunu değiştirebileceğini veya ortaklığın giderilmesi kararının dayanağını etkileyebileceğini değerlendirirse HMK m. 165 kapsamında bekletici mesele kararı verebilir. Ancak her bağlantılı dava otomatik olarak bekletici mesele yapılmaz. Diğer davada çözülecek hukuki sorunun ortaklığın giderilmesi davasının sonucuna etkisi bulunmalıdır.

İzale-i Şuyu Davasında Muhdesat İddiası Nedir?

Muhdesat, taşınmaz üzerinde sonradan meydana getirilen bina, yapı, tesis, ağaç ve benzeri unsurları ifade etmek için kullanılan hukuki bir kavramdır.

Miras kalan bir arsa üzerinde mirasçılardan birinin kendi imkânlarıyla ev yaptırması, ağaç dikmesi gibi durumlarda tapuda arsa bütün mirasçılar adına kayıtlı olsa da yapıyı meydana getiren kişi, muhdesatın kendisine ait olduğunu ileri sürebilir. Bu iddia, satışı engellemekten ziyade satış sonrası elde edilen bedelinin nasıl dağıtılacağını doğrudan etkileyebilir.

Muhdesatın Aidiyeti Nasıl Belirlenir?

Muhdesatın kime ait olduğu konusunda paydaşlar arasında uyuşmazlık varsa aidiyetin tespiti gerekebilir. Mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre taraflara ayrı bir dava açmaları için süre verebilir ve ilgili davanın sonucunu bekletici mesele yapabilir.

Muhdesatın aidiyeti değerlendirilirken:

  • Yapının hangi tarihte meydana getirildiği,

  • İnşaatın kim tarafından yaptırıldığı,

  • İnşaat giderlerinin kim tarafından karşılandığı,

  • Taraflar arasında anlaşma bulunup bulunmadığı,

  • Yapıya ilişkin faturalar ve ruhsatlar,

  • Tanık beyanları,

  • Teknik inceleme ve diğer belgeler dikkate alınabilir.

Muhdesatın bir paydaşa ait olduğunun tespit edilmesi, arsanın mülkiyetinin o kişiye geçtiği anlamına gelmemekle beraber satış bedelinin dağıtımında muhdesatın değeri ve aidiyet durumu dikkate alınmasını gerektirir.

Muhdesat Varsa Satış Bedeli Nasıl Paylaştırılır?

Taşınmaz üzerinde bir paydaşa ait olduğu belirlenen muhdesat bulunuyorsa satış bedelinin dağıtımında bu unsurun değeri ayrıca dikkate alınabilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 19.11.2018 tarihli, 2016/8978 E. ve 2018/7886 K. sayılı kararında, taşınmaz üzerindeki muhdesatın aidiyeti konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde öncelikle bu uyuşmazlığın çözülmesi gerektiği belirtilmiştir. Karara göre muhdesatın bir veya birkaç paydaşa ait olduğu konusunda tapuda şerh bulunması ya da bütün paydaşların bu konuda anlaşması hâlinde, taşınmazın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı belirlenir. Bu değerlerin toplamı üzerinden muhdesatın ve arsanın toplam değer içindeki oranı hesaplanır. Satış sonunda elde edilen bedelin muhdesata isabet eden kısmı muhdesat sahibine, kalan kısmı ise paydaşlara mülkiyet payları oranında dağıtılır.

Burada önemli olan, muhdesat iddiasının yalnızca sözlü olarak ileri sürülmesiyle yetinilmemesidir. Aidiyet konusunda taraflar arasında uyuşmazlık varsa bunun hukuken çözümlenmesi ve satış bedelinin dağıtımına ilişkin hükmün gerçekleştirilmesinde kafa karışıklığına neden olmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

İzale-i Şuyu Davasında Bilirkişi İncelemesi ve Keşif

Bilirkişi incelemesi, ortaklığın giderilmesi davalarının en önemli aşamalarından biridir. Mahkeme, taşınmazın aynen taksim edilip edilemeyeceğini, bölünme hâlinde değer kaybı oluşup oluşmayacağını ve gerektiğinde taşınmazın değerini teknik incelemeyle belirler. Taşınmazın niteliğine göre harita ve kadastro mühendisi, inşaat mühendisi, mimar, ziraat mühendisi veya gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişi olarak görevlendirilebilir. Keşif sırasında taşınmazın yüzölçümü, konumu, imar durumu, yapılaşma koşulları, kullanım biçimi ve mevcut fiziksel durumu incelenir. Bilirkişi raporunda yalnızca taşınmazın piyasa değerinin belirlenmesi değil aynen taksimin mümkün olup olmadığı, bölünme sonucunda ortaya çıkacak parçaların değeri, muhdesatın varlığı ve kat mülkiyetine geçiş ihtimali de değerlendirilmelidir.

Bilirkişi Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?

Bilirkişi raporuna itiraz, davanın sonucunu etkileyebilecek önemli bir usul işlemidir.

HMK m. 281 uyarınca taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde rapora itiraz edebilir. Raporun incelenmesinin veya itirazın hazırlanmasının özel ya da teknik bir çalışma gerektirdiği hâllerde, bu süre içinde başvurulması koşuluyla bir defaya mahsus olmak üzere en çok iki haftalık ek süre talep edilebilir. İtiraz dilekçesinde genel ifadeler yerine teknik ve somut eksiklikler gösterilmelidir.

Özellikle şu hususlar kontrol edilmelidir:

  • Taşınmazın yüzölçümü doğru belirlenmiş mi?

  • Tapu ve kadastro kayıtları incelenmiş mi?

  • İmar durumu ilgili belediyeden veya yetkili idareden alınmış mı?

  • Emsal taşınmazlar gerçek ve karşılaştırılabilir nitelikte mi?

  • Yapıların ve muhdesatın değeri hesaba katılmış mı?

  • Taşınmazın bölünmesi hâlinde oluşacak değer kaybı hesaplanmış mı?

  • Paydaşlara düşecek bölümlerin değerleri dengeli mi?

  • Kat mülkiyetine geçiş ihtimali değerlendirilmiş mi?

Bilirkişi raporunda taşınmazın gerçek değerinin altında gösterildiği düşünülüyorsa emsal satış kayıtları, taşınmazın özelliklerini gösteren belgeler ve teknik verilerle itiraz edilmelidir. Yalnızca taşınmazın daha değerli olduğu iddiası, teknik dayanak bulunmadığı sürece yeterli olmayabilir.

İzale-i Şuyu Davası Ne Kadar Sürer?

Ortaklığın giderilmesi davaları için kanunda belirlenmiş tek bir sonuçlanma süresi bulunmamaktadır. Davanın ne kadar süreceği, taşınmazın niteliğine, paydaş sayısına, taraf teşkilinin tamamlanmasına, bilirkişi incelemesine ve satış aşamasına göre değişir. Tek bir taşınmazın bulunduğu, bütün hissedarların adreslerinin bilindiği ve mülkiyet konusunda ihtilaf bulunmayan dosyaların daha kısa sürede sonuçlanması mümkündür. Buna karşılık çok sayıda mirasçının bulunduğu, bazı hissedarların yurt dışında yaşadığı, tebligatların yapılamadığı, taşınmaz üzerinde muhdesat uyuşmazlığı bulunduğu veya aynen taksim konusunda teknik inceleme gerektiği dosyalarda süreç uzayabilir.

Davanın uzamasına neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

  1. Hissedarların adreslerinin tespit edilememesi.

  2. Vefat eden paydaşların mirasçılarının belirlenmesi.

  3. Tebligatların iade edilmesi.

  4. Taşınmazın imar durumunun netleştirilememesi.

  5. Muhdesat aidiyeti uyuşmazlığı.

  6. Tapu iptali ve tescil davasının bulunması.

  7. Bilirkişi raporlarının yetersiz olması.

  8. Aynen taksim ve kat mülkiyeti koşullarının araştırılması.

  9. Kıymet takdiri ve satış işlemlerine yönelik itirazlar.

  10. İstinaf ve temyiz süreçleri.

Davanın yalnızca mahkeme aşaması değil, satış işlemlerinin tamamlanması da dikkate alınmalıdır. Mahkeme satış kararı verdikten sonra kararın kesinleşmesi, satış dosyasının hazırlanması, kıymet takdiri, ilan ve elektronik artırma işlemleri ayrıca yürütülür. Bu nedenle ortaklığın giderilmesi davasının toplam süresi değerlendirilirken mahkeme yargılaması ile satış aşaması birbirinden ayrılmalıdır.

İzale-i Şuyu Davasında Satış Bedeli Hissedarlara Nasıl Dağıtılır?

Taşınmazın satılması hâlinde elde edilen bedel, paydaşların mülkiyet durumuna göre dağıtılır. Paylı mülkiyette tapu sicilindeki pay oranları esas alınır. Elbirliği mülkiyetinde ise mirasçılık belgesindeki miras payları ve ilgili hukuki düzenlemeler dikkate alınır. Bir taşınmazda hem paylı hem elbirliği mülkiyeti bulunuyorsa her iki mülkiyet ilişkisinin dağıtıma etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 29.06.2022 tarihli, 2022/1130 E. ve 2022/4631 K. sayılı kararında, satış bedelinin ve harcın paydaşlara hangi oranlarda dağıtılacağının hüküm sonucunda açıkça gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Karara göre:

  • Paylı mülkiyette satış bedeli ve harç tapudaki paylar oranında,

  • Elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylar oranında,

  • Her iki mülkiyet türünün birlikte bulunması hâlinde ise tapu ve mirasçılık belgesindeki paylar dikkate alınarak dağıtım yapılmalıdır.

Mahkeme kararında satış bedelinin hangi paydaşa hangi oranda ödeneceği açıkça belirtilmelidir. Aksi hâlde kararın infazında tereddüt yaşanabilir.

Muhdesat Bulunması Hâlinde Dağıtım

Taşınmaz üzerinde bir paydaşa ait olduğu belirlenen muhdesat bulunuyorsa satış bedelinin tamamının yalnızca tapudaki arsa paylarına göre dağıtılması her zaman doğru değildir. Önce arsanın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı belirlenir. Muhdesatın toplam taşınmaz değeri içindeki oranı hesaplanır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibine, kalan tutar ise paydaşlara mülkiyet oranlarına göre dağıtılır. Bu husus, özellikle miras kalan arsa üzerine mirasçılardan birinin kendi imkânlarıyla ev veya başka bir yapı inşa ettiği uyuşmazlıklarda önem taşır.

İzale-i Şuyu Davasında Harç ve Masraflar Ne Kadardır?

Ortaklığın giderilmesi davasında çeşitli yargılama giderleri ortaya çıkar. Bunlar arasında dava açılış harçları, gider avansı, tebligat giderleri, bilirkişi ücretleri, keşif giderleri, teknik inceleme giderleri, satış ve ilan giderleri, vekâlet ücreti, kanun yolu giderleri bulunabilir. Masrafların miktarı taşınmaz sayısına, taraf sayısına, keşif ihtiyacına ve yürürlükteki tarifelere göre değişir. Bu nedenle bütün davalar için geçerli sabit bir masraf tutarı vermek doğru değildir. Ortaklığın giderilmesi davalarında yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin değerlendirilmesinde davanın kendine özgü iki taraflı niteliği dikkate alınır. Satış bedelinden alınacak harç ve giderlerin paydaşlara hangi oranlarda yükletileceği de hükümde açıkça gösterilmelidir. Bu nedenle dava açılmadan önce güncel harç ve gider tarifelerinin kontrol edilmesi, satış aşamasında ise satış masraflarının ayrıca hesaplanması gerekir.

İzale-i Şuyu Davasında Aile Konutu Korunabilir mi?

Aile konutu uyuşmazlıklarında özel bir değerlendirme yapılması gerekir (aile konutu şerhi hakkındaki yazımıza da bakabilirsiniz). Bir taşınmazın aile konutu olarak kullanılması, tek başına her ortaklığın giderilmesi davasını engellemez. Ancak miras bırakanın ölümüyle birlikte aile konutu üzerinde miras ortaklığı doğmuşsa sağ kalan eşin TMK m. 652 kapsamındaki hakkı gündeme gelebilir. TMK m. 652, sağ kalan eşe miras hakkına mahsuben aile konutunun ve ev eşyalarının kendisine özgülenmesini isteme imkânı tanır. Bu talep, taşınmazın mülkiyet durumu, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı, diğer mirasçıların hakları ve değer denkleştirmesi dikkate alınarak değerlendirilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 26.05.2021 tarihli, 2019/3590 E. ve 2021/3537 K. sayılı kararında, TMK m. 652 kapsamında aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi talebinde görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğu belirtilmiştir. Bu kararla birlikte, aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi talebinin miras paylaşımıyla bağlantısı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde paylaşma davalarına ilişkin kuralların önemi ortaya koyulmuştur.

Aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi, her olayda bedelsiz mülkiyet devri anlamına gelmez. Miras payına mahsuben özgüleme, ek bedel ödenmesi ve intifa hakkı gibi seçenekler somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.

İzale-i Şuyu Davasında İhalenin Feshi

Ortaklığın giderilmesi davası sonunda satış kararı verilmişse satış işlemleri sırasında meydana gelen hukuka aykırılıklar belirli koşullarda ihalenin feshi talebine konu olabilir. İhalenin feshi, satış işlemlerinin kanuna uygun yürütülmediği iddiasına dayanır. Ancak her usulsüzlük otomatik olarak ihalenin feshi sonucunu doğurmaz. İddianın kanunda öngörülen fesih nedenlerinden birine dayanması ve süresinde ileri sürülmesi gerekir.

İhale sürecinde özellikle şu hususlar önem taşır:

  • Kıymet takdirinin usulüne uygun yapılması,

  • Kıymet takdiri raporunun ilgililere tebliğ edilmesi,

  • Satış ilanının ve gerekli bildirimlerin doğru gerçekleştirilmesi,

  • Elektronik artırma koşullarına uyulması,

  • İhaleye katılım ve teminat işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi,

  • Tekliflerin kanuni alt sınırları karşılaması,

  • İhale işlemlerinde fesada yol açabilecek davranışların bulunmaması.

İhalenin feshi talebinde süreler son derece önemlidir. İİK m. 134’te düzenlenen şikâyet süresi ve istisnaları somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Kıymet Takdirine İtiraz Etmeden İhalenin Feshi İstenebilir mi?

Kıymet takdirine ilişkin usulsüzlüklerin ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilmesi, daha önce kıymet takdirine karşı süresinde başvuru yapılıp yapılmadığıyla bağlantılıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.05.2024 tarihli, 2023/681 E. ve 2024/269 K. sayılı kararı her ne kadar doğrudan ortaklığın giderilmesi davasının aynen taksim veya satış koşullarına ilişkin olmasa da icra yoluyla satış ve ihalenin feshi sürecindeki kıymet takdiri, tebligat ve hukuki yarar koşullarını açıkladığından ortaklığın giderilmesi satışlarının satış aşamasında da dikkate alınabilecek usul ilkeleri bakımından önemlidir.

Hukuk Genel Kurulu, kıymet takdirine ilişkin rapora karşı İİK m. 128/a uyarınca tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabileceğini belirtmiştir. Süresinde kıymet takdirine itiraz etmeyen kişinin, kural olarak aynı hususları sonradan ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürmesi mümkün değildir. Bununla birlikte kıymet takdiri raporunun veya satış ilanının usulsüz tebliği gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilmelidir. Satış ilanının hiç tebliğ edilmemesi veya usulsüz tebliğ edilmesi, İİK m. 134 kapsamında ihalenin feshi bakımından önem taşıyabilir. Bu kararın uygulamadaki sonucu, satış aşamasında kıymet takdiri raporunun ve tebligatların dikkatle takip edilmesi gerektiğidir.

İzale-i Şuyu Davasında İstinaf ve Temyiz Mümkün müdür?

Ortaklığın giderilmesi davasında verilen kararın hukuka veya usule aykırı olduğu düşünülüyorsa kanun yollarına başvurulabilir. İstinaf başvurusu, kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren HMK’da öngörülen süre ve koşullar çerçevesinde yapılır. İstinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararının hukuka ve usule uygunluğu değerlendirilir.

Kararın niteliğine ve yürürlükteki parasal kesinlik sınırlarına göre temyiz yolu da gündeme gelebilir. Bu nedenle her ortaklığın giderilmesi kararının otomatik olarak temyiz edilebileceği söylenemez. Kanun yoluna başvurulurken soyut itirazlardan kaçınılmalıdır. Hangi hukuki veya teknik eksikliğin kararın sonucunu etkilediği somut şekilde açıklanmalıdır.

Kanun yoluna başvurulabilecek başlıca hususlar şunlardır:

  • Bütün paydaşların davada yer almaması,

  • Vefat eden paydaşların mirasçılarının belirlenmemesi,

  • Aynen taksim imkânının yeterince araştırılmaması,

  • Kat mülkiyeti kurulma ihtimalinin değerlendirilmemesi,

  • Bilirkişi raporunun yetersiz olması,

  • Muhdesat iddiasının incelenmemesi,

  • Pay oranlarının yanlış belirlenmesi,

  • Mirasçılık belgesinin hatalı değerlendirilmesi,

  • Tebligat ve savunma hakkına ilişkin usul hataları,

  • Satış bedelinin dağıtımına ilişkin hükmün açık olmaması.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Önemli Yargıtay Kararları

Ortaklığın giderilmesi davalarında Yargıtay kararları, aynen taksim ve satış ayrımının nasıl yapılacağı, taraf teşkili, muhdesatın bedel üzerindeki etkisi ve satış işlemlerinin hukuka uygunluğu bakımından yol göstericidir.

Kat Mülkiyetine Geçiş İmkânı Araştırılmadan Satış Kararı Verilemez

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 03.02.2025 tarihli, 2024/6220 E. ve 2025/1095 K. sayılı karar.

Yargıtay, üzerinde kat mülkiyetine elverişli yapı bulunan taşınmazlarda doğrudan satış kararı verilmeden önce kat mülkiyetine geçiş koşullarının araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Yapının mimari projesi, fiilî durumu, imar mevzuatına uygunluğu, bağımsız bölümlerin kullanılabilirliği ve gerekli belgelerin tamamlanıp tamamlanamayacağı incelenmelidir. Eksikliklerin giderilmesi mümkünse paydaşlara bu eksiklikleri tamamlama imkânı tanınmalıdır. Ortaklığın giderilmesi davalarında satışın her zaman ilk ve tek seçenek olmadığını göstermesi açısından önemli bir karardır.

Paydaşlık Durumunu Etkileyen Tapu İptali ve Tescil Davası Bekletici Mesele Yapılabilir

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 13.11.2019 tarihli, 2016/10589 E. ve 2019/7685 K. sayılı karar.

Yargıtay, ortaklığın giderilmesi davası devam ederken taşınmazdaki pay ve paydaş durumunu değiştirebilecek bir tapu iptali ve tescil davası bulunması hâlinde bu davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Davaya konu olayda önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davası sonucunda davacının taşınmazdaki payı sona ermiştir. Bu nedenle diğer davanın sonucu, ortaklığın giderilmesi davasındaki taraf ve paydaşlık durumunu doğrudan etkilemiştir. Bu nedenle ortaklığın giderilmesi davasında mülkiyet durumunun yargılama boyunca güncel tutulması gerektiği daire bu kararla ortaya koymaktadır.

Muhdesatın Aidiyeti ve Satış Bedelinin Dağıtımı

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 19.11.2018 tarihli, 2016/8978 E. ve 2018/7886 K. sayılı karar.

Yargıtay, taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatın bir kısım paydaşlara ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde bu uyuşmazlığın öncelikle çözümlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Muhdesatın aidiyeti belirlendikten sonra taşınmazın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı hesaplanmalı, satış bedelinin dağıtımı bu oranlar esas alınarak yapılmalıdır. Muhdesata isabet eden bedel muhdesat sahibine, kalan bedel ise paydaşlara payları oranında dağıtılmalıdır. Satış bedelinin dağıtımına ilişkin hükmün infazda tereddüt yaratmayacak açıklıkta kurulmasının önemi de vurgulanmıştır.

Satış Bedelinin ve Harcın Paydaşlara Dağıtım Oranları Açıkça Gösterilmelidir

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 29.06.2022 tarihli, 2022/1130 E. ve 2022/4631 K. sayılı karar.

Yargıtay, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hâlinde satış bedelinin, harcın ve giderlerin hangi oranlarda paydaşlara yansıtılacağının hüküm sonucunda açıkça gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir. Paylı mülkiyette tapudaki paylar, elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylar esas alınmalıdır. Her iki mülkiyet türünün birlikte bulunduğu hâllerde ise her iki kayıt dikkate alınmalıdır. Bu karar bağlamında mahkeme hükmünün yalnızca ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar vermekle yetinmemeli, mahkemenin satış bedelinin dağıtımını da açıkça düzenlemesi gerektiğini göstermektedir.

Aile Konutunun Sağ Kalan Eşe Özgülenmesinde Görevli Mahkeme

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 26.05.2021 tarihli, 2019/3590 E. ve 2021/3537 K. sayılı karar.

Yargıtay, TMK m. 652 kapsamında aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi talebinde görevli mahkemenin, miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesine ilişkin görev kuralları çerçevesinde belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Kararda, sağ kalan eşin aile konutuna ilişkin özgüleme talebinin miras paylaşımıyla bağlantısı ve sulh hukuk mahkemesinin görevi açıklanmıştır.

Kıymet Takdiri ve İhalenin Feshi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.05.2024 tarihli, 2023/681 E. ve 2024/269 K. sayılı karar.

Hukuk Genel Kurulu bu kararında, icra yoluyla satışta kıymet takdiri raporuna karşı süresinde şikâyet yoluna başvurulmasının önemini açıklamış; kıymet takdirine süresinde itiraz etmeyen ilgilinin, kural olarak aynı hususları sonradan ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürmesinin mümkün olmayacağını bununla birlikte usulsüz tebligat gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda ortaklığın giderilmesi satışlarının satış aşamasında da kıymet takdiri ve tebligat işlemlerinin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir.

İzale-i Şuyu Davasında En Sık Yapılan Hatalar

Ortaklığın giderilmesi davalarında yapılan bazı hatalar, yargılamanın uzamasına ve hak kayıplarına neden olmaktadır.

  • Arabuluculuğa başvurmadan dava açmak: 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartı arabuluculuk zorunludur. Bu şart yerine getirilmeden dava açılması usulden ret sonucunu doğurabilir.

  • Bütün hissedarları belirlemeden dava açmak: Eksik taraf teşkili, yargılamanın uzamasına ve kararın bozulmasına neden olabilir.

  • Aynen taksim imkânını araştırmamak: Taşınmazın bölünmesi veya kat mülkiyetine geçiş mümkünken doğrudan satış yoluna gidilmesi hukuka aykırı sonuç doğurabilir.

  • Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek: Taşınmazın değerinin düşük belirlenmesi veya teknik incelemenin eksik yapılması hâlinde rapora itiraz süresi kaçırılmamalıdır.

  • Muhdesat iddiasını belgelendirmemek: Taşınmaz üzerindeki yapının kime ait olduğu, satış bedelinin dağıtımını etkileyebilir. Aidiyet iddiası somut delillerle desteklenmelidir.

  • Önalım hakkını satış önceliğiyle karıştırmak: Cebri artırmada hissedarlık, genel kural olarak otomatik satın alma önceliği sağlamaz.

  • Tarımsal arazi mevzuatını dikkate almamak: Her tarımsal taşınmaz serbestçe bölünemez. 5403 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri incelenmelidir.

  • 2026 tarihli satış değişikliğini gözden kaçırmak: Miras kaynaklı taşınmazlarda ilk artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılması, teminat ve ihale bedelini yatırmama koşulları satış ilanının tarihine göre değerlendirilmelidir.

  • İhale sürecini takip etmemek: Kıymet takdiri, satış ilanı ve elektronik artırma aşamalarındaki usul hataları süresinde değerlendirilmelidir.

İzale-i Şuyu Davası Açmadan Önce Kontrol Edilmesi Gerekenler

Dava açmayı düşünen paydaşların aşağıdaki hususları önceden kontrol etmesi yararlı olacaktır:

  • Güncel tapu kaydı temin edildi mi?

  • Bütün hissedarlar belirlendi mi?

  • Vefat eden hissedarların mirasçıları tespit edildi mi?

  • Mirasçılık belgesi mevcut mu?

  • Taşınmazın imar durumu araştırıldı mı?

  • Aynen taksim imkânı incelendi mi?

  • Taşınmaz üzerinde bina veya muhdesat var mı?

  • Kat mülkiyetine geçiş mümkün mü?

  • Tarımsal araziye ilişkin özel sınırlamalar var mı?

  • Ortaklığın devamına ilişkin sözleşme bulunuyor mu?

  • Önalım hakkını gerektiren bir pay satışı gerçekleşmiş mi?

  • Taşınmazın mülkiyetini etkileyen başka bir dava var mı?

  • Zorunlu arabuluculuk süreci tamamlandı mı?

  • Satış ihtimali varsa 7589 sayılı Kanun’un getirdiği yeni artırma koşulları uygulanacak mı?

Bu kontrollerin dava açılmadan önce yapılması, ilerleyen aşamalarda karşılaşılabilecek hukuki ve teknik sorunların azaltılmasına yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

İzale-i şuyu davasını tek bir hissedar açabilir mi?

Evet. Paydaşlardan herhangi biri, kanuni bir engel bulunmadığı sürece diğer paydaşların onayını almadan ortaklığın giderilmesi davası açabilir.

Hissedar taşınmazın satışını istemiyorsa ne yapabilir?

Aynen taksim imkânını ileri sürebilir, kat mülkiyetine geçiş talep edebilir veya TMK m. 698 kapsamında paylaşmayı sınırlandıran hukuki nedenleri ortaya koyabilir. Sadece satışa karşı çıkmak yeterli değildir.

İzale-i şuyu davasında taşınmazı hissedarlardan biri satın alabilir mi?

Evet. Hissedarlar genel kurala göre satış ihalesine katılabilir. Ancak yalnızca hissedar oldukları için otomatik öncelikleri bulunmaz. 2026 tarihli özel düzenlemenin kapsamına giren miras taşınmazlarında ise ilk artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır.

İzale-i şuyu davasında taşınmazın tamamı satılır mı?

Aynen taksim mümkün değilse ve satış kararı verilmişse ortaklığa konu malın tamamı satışa çıkarılır. Elde edilen bedel, hukuki pay ve hak sahipliği durumuna göre dağıtılır.

Hissedarların tamamı satışa karşı çıkarsa dava reddedilir mi?

Hayır. Bütün hissedarların satışa karşı çıkması tek başına davanın reddi için yeterli değildir. Mahkeme aynen taksim, kat mülkiyeti ve paylaşma hakkını sınırlandıran kanuni nedenleri değerlendirir.

İzale-i şuyu davasında evde oturan hissedar evden çıkarılır mı?

Ortaklığın giderilmesi kararı verilmesi, tek başına hemen tahliye anlamına gelmez. Ancak taşınmaz satılır ve mülkiyet üçüncü kişiye geçerse yeni malik, hukuki koşulları varsa taşınmazın teslimini ve tahliyesini talep edebilir. Paydaşlar arasındaki kullanım ve ecrimisil uyuşmazlıkları ise ayrıca değerlendirilir.

İzale-i şuyu davasında kiracının durumu ne olur?

Taşınmazın satılması kira sözleşmesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kiracının durumu Türk Borçlar Kanunu’nun kira ilişkisine ve yeni malikin haklarına ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir.

İzale-i şuyu davasında önalım hakkı var mı?

Ortaklığın giderilmesi kararı sonucunda gerçekleştirilen cebri artırmada kural olarak yasal önalım hakkı kullanılmaz. Ancak dava devam ederken paydaşın payını üçüncü kişiye iradi olarak satması farklı hukuki sonuç doğurabilir.

İzale-i şuyu davası açıldıktan sonra taraflar anlaşabilir mi?

Evet. Taraflar yargılama devam ederken anlaşarak paylaşma veya satış konusunda ortak bir çözüm geliştirebilir. Anlaşmanın taşınmaz devri ve tapu işlemleri bakımından geçerli şekilde uygulanması gerekir.

İzale-i şuyu davasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Türk hukukunda bu dava için avukatla temsil zorunluluğu bulunmamaktadır. Bununla birlikte taraf teşkili, muhdesat, aynen taksim, bilirkişi raporu, satış ve ihale aşamaları teknik hukuki değerlendirme gerektirir. Bu nedenle profesyonel hukuki destek alınması hak kaybı riskini azaltabilir.

Sonuç: İzale-i Şuyu Davasında Doğru Hukuki Değerlendirme Neden Önemlidir?

İzale-i şuyu davası, ilk bakışta ortak bir taşınmazın satılması ve bedelinin hissedarlara dağıtılması şeklinde görünse de uygulamada çok sayıda hukuki ve teknik mesele içermektedir.

Taşınmazın aynen taksim edilip edilemeyeceği, kat mülkiyetine geçiş imkânının bulunup bulunmadığı, muhdesatın kime ait olduğu, tarımsal arazi sınırlamaları, mirasçılık ilişkileri ve hissedarların pay oranları davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Satış kararı verilen dosyalarda ise kıymet takdiri, elektronik ihale, satış ilanı, teminat, ihale bedelinin yatırılması ve satış bedelinin dağıtımı aşamalarının dikkatle takip edilmesi gerekir. Özellikle 7589 sayılı Kanun’la İİK m. 114’te yapılan 2026 tarihli değişiklik, miras yoluyla edinilmiş belirli taşınmazların satışında önemli sonuçlar doğurmuştur. Bu nedenle satış ilanının tarihi ve taşınmazın maliklerinin mülkiyeti hangi yolla edindiği ayrıca incelenmelidir.

Taşınmazın satışını isteyen paydaşlar bakımından doğru dava stratejisinin belirlenmesi kadar, satışın hukuka uygun ve gerçek değere yakın bir bedelle gerçekleştirilmesi de önemlidir. Satışı istemeyen paydaşlar bakımından ise aynen taksim, kat mülkiyeti, akitsel sınırlamalar ve diğer kanuni savunma imkânlarının zamanında ileri sürülmesi gerekir.

Ortaklığın giderilmesi davasında hak kaybı yaşanmaması için tapu kayıtlarının, mirasçılık belgelerinin, arabuluculuk sürecinin, bilirkişi raporlarının ve satış işlemlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir. Her dosyanın kendine özgü mülkiyet ve taşınmaz koşulları bulunduğundan, hukuki sürecin somut olayın özelliklerine göre yürütülmesi önem taşır. Ortak mülkiyetteki bir taşınmaz hakkında somut durumunuzun değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Mevzuat ve Değişiklik Tarihleri

Makalede esas alınan başlıca kanuni düzenlemeler ve konuyla bağlantılı değişiklik tarihleri şöyledir:

Kanun / madde İlgili düzenleme ve değişiklik
4721 sayılı TMK m. 642, 652, 676, 698 ve 699 Mirasın paylaşılması, aile konutunun özgülenmesi, miras paylaşma sözleşmesi, paylaşma hakkı ve paylaşma biçimi. Kanun 22.11.2001 tarihli ve 24607 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
6100 sayılı HMK m. 4, 12, 165, 281 ve 322 Görev, kesin yetki, bekletici mesele, bilirkişi raporuna itiraz ve ortaklığın giderilmesinde satış. Kanun 04.02.2011 tarihli ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 10 ve 12 Ortaklığın kat mülkiyeti kurulması yoluyla giderilmesi ve kat mülkiyeti kuruluş belgeleri. Kanun 02.07.1965 tarihli ve 12038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
5403 sayılı Kanun m. 8 ve ilgili hükümler Tarımsal arazilerin bölünmesi ve miras yoluyla devri. 6537 sayılı Kanun’la 15.05.2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikler, tarımsal arazilerin korunması bakımından önemlidir.
6325 sayılı Kanun m. 18/B 7445 sayılı Kanun m. 37 ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk düzenlemesi getirildi. 7445 sayılı Kanun 05.04.2023 tarihinde yayımlandı; ilgili hüküm 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe girdi.
2004 sayılı İİK m. 114 7343 sayılı Kanun m. 14 ile 30.11.2021 tarihli ve 31675 sayılı Resmî Gazete’de değiştirilen artırma hazırlık hükümleri, 7589 sayılı Kanun m. 1 ile yeniden değiştirildi.
2004 sayılı İİK m. 114 7589 sayılı Kanun m. 1 ile mirasçılar arasında birinci artırma, asgari teklif, teminat ve ihale bedelini yatırmama sonuçları düzenlendi. Kanun 16.07.2026 tarihinde kabul edildi, 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

İletişim

ACY HUKUK VE DANIŞMANLIK · 0 507 516 52 58